Rok 2024 nie był „powrotem do starej normalności” – w styczniu 2025 r. wciąż widzimy ślady pandemii w nastrojach, energii i poczuciu sprawczości. Najnowsza fala e-badania Eurofound pokazuje spadek dobrostanu psychicznego w 2024 r. (wzrost częstości napięcia, przygnębienia i samotności), z wyjątkiem grupy 65+, oraz narastające trudności w dostępie do pomocy – zwłaszcza do opieki psychiatrycznej i psychologicznej. Eurofound

W 2024 r. 30% Europejczyków deklarowało trudność z „wiązaniem końca z końcem” (wzrost z 22% w 2023 r.), a kłopoty finansowe najsilniej dotykały gospodarstwa o niskich i średnich dochodach – to bezpośrednio łączy ekonomię z dobrostanem psychicznym. Eurofound
Równolegle polskie badania CBOS notowały ambiwalentny obraz: częste emocje pozytywne współistniały z wysokim poziomem zdenerwowania i rozdrażnienia (42%) oraz zniechęcenia (32%) – znak przewlekłego zmęczenia kryzysami. CBOS
W grupie dzieci i młodzieży WHO/Europa zwracała uwagę na alarmująco niski dobrostan i wysoki poziom prób samobójczych w Polsce w 2022 r., co w 2024 r. wciąż wymagało priorytetowego wzmacniania sieci pomocy. Światowa Organizacja Zdrowia

W populacji dorosłych wciąż widać konsekwencje zdrowotne po przebyciu COVID-19: analiza OECD (PaRIS) wskazała, że ok. 5% pacjentów 45+ w podstawowej opiece zdrowotnej doświadczało w 2023/2024 r. utrzymujących się objawów long-COVID, a ta grupa zgłaszała wyraźnie gorsze zdrowie psychiczne i gorsze doświadczenia w systemie. Źródło badania: OECD PaRIS. OECD
W badaniu kohortowym opublikowanym w The Lancet Psychiatry (2024) po 2–3 latach od zakażenia u większości badanych utrzymywały się przynajmniej łagodne objawy neuropsychiatryczne (m.in. zmęczenie poznawcze, zaburzenia nastroju), co uzasadnia włączanie oceny psychicznej do kontroli po-COVID. Źródło badania: Vannorsdall i in., 2024. The Lancet

Nawet przy spadającej inflacji koszty życia i zadłużenie pozostały istotnym stresorem, a brak „poduszki finansowej” przewidywał gorszy wynik WHO-5 i większy pesymizm co do przyszłości. Eurofound
Drugim hamulcem jest dostępność usług: ponad jedna czwarta badanych w UE deklarowała w 2024 r. niezaspokojone potrzeby zdrowotne w ostatnich 12 miesiącach – u młodszych najczęściej dotyczyło to właśnie pomocy psychicznej. Eurofound

Po pierwsze, warstwowy model wsparcia: szybki przesiew (krótkie skale nastroju/snu), krótkie interwencje i ścieżki do terapii specjalistycznej – w szkołach, POZ i zakładach pracy – zgodnie z dowodami, że wczesny dostęp ogranicza przewlekłość objawów. Eurofound
Po drugie, mosty do usług: łączenie konsultacji psychologicznych z poradnictwem socjalno-prawnym (ulgi, restrukturyzacje, dodatki mieszkaniowe), bo redukcja niepewności finansowej realnie poprawia dobrostan. Eurofound
Po trzecie, opieka po-COVID: włączanie screeningu poznawczo-emocjonalnego do wizyt kontrolnych i kierowanie do programów rehabilitacji (także cyfrowej) dla osób z long-COVID, zgodnie z wynikami OECD i badań klinicznych. OECDThe Lancet
Po czwarte, młodzi w centrum uwagi: w szkołach i gminach utrzymujmy stałe punkty pierwszego kontaktu, programy profilaktyki samobójstw oraz szkolenia dla dorosłych znaczących (nauczyciele, trenerzy) – w Polsce to grupa o szczególnym ryzyku. Światowa Organizacja Zdrowia

Bilans na styczeń 2025 r. jest mieszany: część wskaźników społecznych się odbudowała, ale dobrostan psychiczny w 2024 r. ponownie osłabł, a dostęp do pomocy i presja kosztów życia pozostają gardłowymi problemami. Eurofound
Dobra wiadomość jest taka, że wiemy, co działa: wczesny przesiew, łatwe ścieżki do wsparcia i powiązanie pomocy psychologicznej z rozwiązaniami finansowo-prawnymi – oraz uważność na długi ogon COVID-19 i potrzeby młodych. OECDThe LancetŚwiatowa Organizacja Zdrowia
Jeśli tak ustawimy system, odzyskamy nie tylko spokój, ale i poczucie wpływu – w rodzinach, szkołach i miejscach pracy.