Standardy Ochrony Dzieci

Wprowadzenie

Celem niniejszej Polityki jest zapewnienie każdemu dziecku uczestniczącemu w działaniach Stowarzyszenie BABKA warunków bezpiecznych, sprzyjających zdrowiu, nauce, rozwojowi i wypoczynkowi. Dokument ustanawia zasady postępowania oraz procedury reagowania tak, aby chronić dzieci przed przemocą, zaniedbaniem, wykorzystywaniem i innymi formami krzywdzenia.

Polityka obowiązuje wszystkich członków personelu oraz osoby współpracujące z Stowarzyszenie BABKA – niezależnie od podstawy i miejsca świadczenia pracy (w tym wolontariuszy, stażystów, praktykantów, osoby świadczące usługi na zlecenie). Stosowanie przemocy wobec dziecka jest niedopuszczalne w każdej formie i okolicznościach. Dokument opisuje również sposób zgłaszania naruszeń i prowadzenia interwencji.

Adresatami działań organizacji są także dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z niepełnosprawnościami – zapisy Polityki obejmują ich w takim samym stopniu, z uwzględnieniem niezbędnych dostosowań.

Rozdział I. Słownik pojęć

§ 1

Personel – wszyscy pracownicy i współpracownicy Stowarzyszenie BABKA (m.in. lekarze, terapeuci, psycholodzy, prawnicy, nauczyciele, administracja, personel pomocniczy, ochrona, sprzątanie), niezależnie od typu umowy i miejsca wykonywania zadań, a także wolontariusze, stażyści, praktykanci, rezydenci i studenci.

Zespół Interwencyjny – grupa wyznaczona przez Stowarzyszenie BABKA do przyjmowania zgłoszeń, oceny ryzyka oraz koordynacji działań interwencyjnych wobec małoletnich.

Dziecko – osoba, która nie ukończyła 18 lat.

Opiekun dziecka – rodzic lub inna osoba uprawniona do reprezentowania dziecka.

Zgoda rodzicielska/opiekuna – zgoda co najmniej jednego rodzica/opiekuna prawnego; przy braku porozumienia decyduje właściwy sąd rodzinny.

Krzywdzenie dziecka – każde działanie lub zaniechanie naruszające prawa i dobra dziecka, stanowiące czyn zabroniony lub prowadzące do zakłócenia jego rozwoju (w tym zaniedbywanie).

Formy krzywdzenia:

  • Przemoc fizyczna – działanie/zaniechanie skutkujące realnym lub potencjalnym uszczerbkiem na zdrowiu; incydentalna lub powtarzalna.
  • Przemoc psychiczna – długotrwałe, szkodliwe oddziaływania niefizyczne: m.in. wrogość, obwinianie, odrzucenie, wyśmiewanie, brak dostępności emocjonalnej, naruszanie granic, nieadekwatna socjalizacja, demoralizacja, ekspozycja dziecka na przemoc.
  • Wykorzystywanie seksualne – angażowanie dziecka w aktywność seksualną (z kontaktem lub bez, np. komentarze, ekshibicjonizm, molestowanie online, grooming, pornografia). Każda czynność seksualna z osobą poniżej 15 lat stanowi przestępstwo; dotyczy to także wyzysku wizerunku (CSAM).
  • Zaniedbanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka (fizycznych/psychicznych), prowadzące do zaburzeń zdrowia lub rozwoju.
  • Przemoc rówieśnicza – przemoc między dziećmi (również z użyciem technologii), cechująca się intencją, powtarzalnością i przewagą sprawcy; formy: werbalna, relacyjna, fizyczna, materialna, elektroniczna, seksualna, motywowana stereotypami.

Osoba odpowiedzialna za Politykę – osoba wskazana przez Zarząd do nadzoru nad wdrożeniem i przestrzeganiem niniejszego dokumentu.

Dane osobowe dziecka – wszelkie informacje pozwalające na identyfikację dziecka.

Koordynator ds. bezpieczeństwa w Internecie – pracownik odpowiedzialny za bezpieczne korzystanie z sieci przez dzieci w jednostkach Stowarzyszenie BABKA.

Osoba wspierająca dziecko – wskazany pracownik, który w toku interwencji tworzy i monitoruje plan wsparcia dla dziecka.

Organizacja – Stowarzyszenie BABKA wraz z jej jednostkami.

Rozdział II. Zasady bezpiecznego kontaktu z dzieckiem

§ 2

  1. Kontakt członka personelu z dzieckiem odbywa się:
    1. wyłącznie w związku z realizacją działań Stowarzyszenie BABKA;
    1. w godzinach pracy;
    1. na terenie jednostek organizacyjnych lub przy użyciu służbowych kanałów komunikacji (e‑mail, telefon, dedykowane komunikatory).
  2. Gdy po godzinach pracy niezbędny jest kontakt z dzieckiem/opiekunem, używa się wyłącznie narzędzi służbowych. Spotkanie poza godzinami pracy jest dopuszczalne po uzyskaniu zgody opiekuna i poinformowaniu przełożonego.
  3. Ograniczenia z ust. 1–2 nie obowiązują, gdy zagrożone jest dobro dziecka. W takim wypadku należy podjąć działania ochronne, niezwłocznie powiadomić przełożonego/osobę odpowiedzialną za ochronę dzieci i sporządzić notatkę służbową.
  4. Jeżeli – w uzasadnionych przypadkach – konieczny jest kontakt poza standardowymi godzinami i narzędziami, fakt ten należy odnotować w notatce i przekazać przełożonemu/osobie odpowiedzialnej za ochronę dzieci.

Rozdział III. Katalog zachowań zakazanych

§ 3

Członkowi personelu zabrania się m.in.:

  • wchodzenia z dzieckiem w relację o charakterze seksualnym lub romantycznym;
  • proponowania/udostępniania dziecku alkoholu, wyrobów tytoniowych i substancji psychoaktywnych oraz używania ich w obecności dzieci podczas pełnienia obowiązków lub na terenie jednostek;
  • oglądania bądź udostępniania treści erotycznych/pornograficznych w obecności dzieci;
  • prywatnego rejestrowania wizerunku dziecka (foto/wideo/audio); dopuszczalne jest utrwalenie obrazu/głosu wyłącznie do celów służbowych po uzyskaniu wymaganych zgód
  • zalecane jest korzystanie z urządzeń służbowych;
  • przyjmowania prezentów, pieniędzy lub innych korzyści od dziecka/opiekuna w sposób tworzący relację zależności;
  • niejawnych kontaktów z dzieckiem lub relacji opartych na przewadze, gratyfikacjach czy nacisku;
  • niestosownych komentarzy lub dotyku;
  • używania wulgaryzmów, obraźliwych żartów, odniesień do seksualności;
  • stosowania jakiejkolwiek formy przemocy, w tym naruszania nietykalności, izolowania czy krępowania ruchów;
  • eskalowania zachowań trudnych;
  • ingerowania w czynności samoobsługowe/higieniczne ponad konieczny zakres wynikający z bezpieczeństwa i potrzeb dziecka;
  • zawstydzania, upokarzania, krzyczenia;
  • ujawniania informacji o dziecku osobom nieuprawnionym;
  • zapraszania dziecka do miejsca zamieszkania, kontaktów po godzinach pracy przez prywatne kanały (telefon, e‑mail, media społecznościowe) – wyjątek: sytuacja nagła/wołanie o pomoc lub kontakt publiczny w obecności innych osób;
  • zachęcania do działań niezgodnych z prawem lub niebezpiecznych;
  • ignorowania próśb dziecka o pomoc;
  • bierności wobec zagrożeń dotyczących dziecka.

Personel działa w granicach prawa, regulacji wewnętrznych Stowarzyszenie BABKA i swoich kompetencji.

Rozdział IV. Działania prewencyjne i organizacyjne

§ 4

  1. Personel ma obowiązek znać czynniki ryzyka oraz symptomy krzywdzenia dzieci.
  2. Bezpieczeństwo i dostępność. Stowarzyszenie BABKA zapewnia warunki bezpieczne i przyjazne dla wszystkich dzieci, w tym ze SPE, stosując racjonalne dostosowania i likwidując bariery w dostępie do oferty.
  3. Równe traktowanie. Organizacja przeciwdziała dyskryminacji poprzez wprowadzanie zasad równości, uniwersalne projektowanie, dostosowania architektoniczne/informacyjne/komunikacyjne oraz metody pracy oparte na dowodach, adekwatne do potrzeb dziecka. Angażuje rodziny i środowisko dziecka.
  4. Zapobieganie przemocy i upokorzeniom. Organizacja nie toleruje poniżania, zastraszania i nadużyć; prowadzi szkolenia, monitoruje sytuację i szybko reaguje.
  5. Prawa dziecka – informowanie. Dzieci otrzymują – w zrozumiały dla nich sposób – informacje o swoich prawach, obowiązkach, zasadach panujących w organizacji oraz konsekwencjach ich naruszania. Personel podnosi kwalifikacje w tym zakresie.
  6. Profilaktyka i wsparcie rozwoju. Prowadzone są działania edukacyjne uczące rozpoznawania zagrożeń, ochrony prywatności i godności, sposobów reagowania w sytuacjach niebezpiecznych oraz przeciwdziałania dyskryminacji i przemocy. W przypadku ryzyka informuje się opiekunów i proponuje wsparcie.
  7. Współpraca z rodzicami/opiekunami. Organizacja utrzymuje stałą komunikację z opiekunami, oferuje materiały i spotkania edukacyjne oraz wspólnie ustala zasady dbania o dobro dziecka.
  8. Bezpieczne zatrudnianie. Rekrutacja przebiega zgodnie z Załącznikiem nr 2.

Rozdział V. Procedury reagowania na zagrożenie bezpieczeństwa dziecka

§ 5

Do zagrożeń należą w szczególności: przestępstwa na szkodę dziecka (np. wykorzystanie seksualne, przemoc fizyczna), inne formy krzywdzenia (np. krzyk, upokarzanie) oraz zaniedbanie (np. brak odpowiedniej opieki zdrowotnej lub higieny).

Procedury mają zastosowanie, gdy sprawcą może być osoba dorosła (np. pracownik, rodzic/opiekun) lub inne dziecko.

§ 6

  1. Każde podejrzenie krzywdzenia należy udokumentować w notatce służbowej i niezwłocznie przekazać Zespołowi Interwencyjnemu.
  2. Zespół Interwencyjny prowadzi działania zgodnie z procedurami zatwierdzonymi przez kierownictwo Stowarzyszenie BABKA.
  3. Jeżeli podejrzenie dotyczy członka Zespołu, interwencję przejmuje wyznaczona osoba.
  4. W razie potrzeby Zespół korzysta ze wsparcia specjalistów (psycholog/pedagog).
  5. Opiekunowie są informowani o obowiązku zgłoszenia podejrzenia przestępstwa do właściwych instytucji.
  6. Zespół składa formalne zawiadomienia do uprawnionych organów (np. policja, sąd rodzinny).

§ 7

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka należy niezwłocznie wezwać służby ratunkowe (112) i opisać przebieg zdarzeń w dokumentacji.

§ 8

  1. Przy podejrzeniu krzywdzenia Zespół Interwencyjny prowadzi rozmowy wyjaśniające.
    1. Opiekunom dziecka przedstawia się dostępne formy pomocy specjalistycznej.
    1. W razie potwierdzenia znamion przestępstwa – Zespół składa zawiadomienie do właściwych organów ścigania.
    1. Gdy opiekunowie nie zapewniają wsparcia, organizacja występuje do sądu rodzinnego z odpowiednimi wnioskami.
    1. W sytuacji przemocy/zaniedbania informuje się ośrodek pomocy społecznej.
    1. Pracownik podejrzany o krzywdzenie zostaje odsunięty od kontaktu z dziećmi do czasu wyjaśnienia sprawy.
    1. W przypadku naruszenia godności dziecka możliwe jest rozwiązanie współpracy z osobą odpowiedzialną.
    1. Informacje dotyczące spraw stanowią tajemnicę służbową – z wyjątkiem danych przekazywanych uprawnionym instytucjom.
    1. Jeżeli podejrzenie się nie potwierdzi, opiekunowie otrzymują stosowną informację na piśmie.
    1. Uszczegółowienie procedur zawiera Załącznik nr 1.

Rozdział VI. Przemoc rówieśnicza

§ 9

  1. Gdy istnieje podejrzenie, że dziecko zostało skrzywdzone przez rówieśnika, przeprowadza się rozmowy z dzieckiem podejrzewanym o przemoc i jego opiekunami oraz z dzieckiem pokrzywdzonym i jego opiekunami; zbiera się informacje od świadków. Ustalenia dokumentuje się w notatce.
    1. Dziecku pokrzywdzonemu przedstawia się możliwe formy wsparcia i – wspólnie z opiekunami – opracowuje się plan ochrony (w tym rozdzielenie stron).
    1. Jeśli osobą podejrzaną jest dziecko w wieku 13–17 lat, a czyn ma znamiona czynu karalnego, przygotowuje się zawiadomienie do sądu rodzinnego lub policji.
    1. Jeżeli sprawcą jest osoba powyżej 17 lat, a czyn stanowi przestępstwo, składa się zawiadomienie do policji lub prokuratury.

Rozdział VII. Ochrona danych i wizerunku

§ 10

  1. Stowarzyszenie BABKA przetwarza dane osobowe – w tym dotyczące dzieci – zgodnie z obowiązującym prawem, zapewniając ich poufność i bezpieczeństwo.
  2. Personel respektuje prawo dziecka do prywatności. Poufność jest zachowywana, o ile nie zagraża to życiu lub zdrowiu dziecka i nie narusza przepisów. W razie konieczności ujawnienia danych dziecko informuje się o tym i wyjaśnia powód.
  3. Podczas badania – o ile to możliwe – obecny jest rodzic/opiekun lub wskazana przez dziecko osoba bliska, chyba że dziecko sobie tego nie życzy.
  4. Dziecko traktuje się podmiotowo: udziela mu się informacji zrozumiałej dla jego wieku i rozwoju, zwraca bezpośrednio do niego oraz respektuje jego sprawczość. Po ukończeniu 16 lat dziecko współdecyduje o swoim leczeniu i ma prawo do pełnej informacji.
  5. Czynności medyczne, pielęgnacyjne i higieniczne ogranicza się do niezbędnych, z poszanowaniem intymności (uprzedzanie, pytanie o zgodę opiekuna/dziecka; odsłanianie ciała partiami; obecność opiekuna lub członka personelu, chyba że dziecko nie chce).
  6. Kontakt fizyczny niezwiązany z czynnościami medycznymi/higienicznymi jest dopuszczalny wyłącznie za zgodą dziecka i w odpowiedzi na jego potrzebę.
  7. W przypadkach ustawowo określonych przymus stosuje się zgodnie z procedurami, przy dążeniu do deeskalacji.
  8. W pracy z dzieckiem doświadczającym krzywdzenia stosuje się zwiększoną uważność, jasno wyjaśniając granice.
  9. Należy uszanować emocje dziecka, prawo do zmiany zdania i potrzebę oswojenia się z nową sytuacją.
  10. Dziecko ma prawo do obecności opiekunów podczas leczenia i korzystania ze świadczeń, gdy tego potrzebuje; opiekunowie są na bieżąco informowani i włączani w opiekę.
  11. Dziecko i opiekunowie otrzymują informacje o zasadach obowiązujących w jednostkach Stowarzyszenie BABKA.
  12. Organizacja dba o ochronę wizerunku dziecka i jego dóbr osobistych.

§ 11

  1. Utrwalanie wizerunku dziecka przez media (foto/wideo/audio) na terenie Stowarzyszenie BABKA jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody opiekuna; bez jego wiedzy nie udostępnia się dziennikarzom danych kontaktowych.
  2. Zgoda nie jest wymagana, gdy wizerunek dziecka stanowi jedynie element większej całości (np. tłum, wydarzenie publiczne).

Rozdział VIII. Monitorowanie i doskonalenie Polityki

§ 12

  1. Osoba odpowiedzialna za Politykę w Stowarzyszenie BABKA czuwa nad wdrożeniem, przyjmuje zgłoszenia, reaguje na naruszenia, prowadzi rejestr spraw i rekomenduje zmiany.
  2. Do jej zadań należy bieżący przegląd stosowania Polityki oraz inicjowanie działań naprawczych.
  3. Personel może zgłaszać uwagi i propozycje usprawnień.
  4. Zespół Interwencyjny, uwzględniając zidentyfikowane potrzeby, proponuje korekty i publikuje aktualną wersję dokumentu na stronie Stowarzyszenie BABKA.

Rozdział IX. Postanowienia końcowe

§ 13

  1. Polityka wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Dokument udostępnia się w sposób zapewniający łatwy dostęp, w tym poprzez publikację na stronie internetowej Stowarzyszenie BABKA