Polska ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami 6 września 2012 r., co zobowiązuje państwo do zapewniania równego korzystania z praw człowieka i pełnej integracji społecznej. Gov.pl
Jednocześnie – co podkreślają organizacje – do lipca 2017 r. Polska wciąż nie podpisała ani nie ratyfikowała Protokołu fakultatywnego, który daje obywatelom drogę skarg indywidualnych do Komitetu ONZ. Archiwum Niepełnosprawni
W porządku krajowym podstawę stanowi art. 69 Konstytucji RP, nakazujący władzom publicznym udzielać pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy i komunikacji społecznej. ISAP
Na poziomie unijnym obowiązuje dyrektywa 2016/2102 o dostępności serwisów i aplikacji mobilnych sektora publicznego – jej wdrożenie to praktyczny sprawdzian traktowania dostępności jako prawa, a nie „uprzejmości”. EUR-Lex

Światowy Raport o Niepełnosprawności (WHO/Bank Światowy) szacuje, że ok. 15% populacji żyje z jakąś formą niepełnosprawności – skala, która wymaga planowania usług publicznych z myślą o różnorodności. Światowa Organizacja Zdrowia
W II kwartale 2017 r. aktywność zawodowa osób z niepełnosprawnościami w wieku produkcyjnym osiągnęła 29,6%, a wskaźnik zatrudnienia 27,2% – to poprawa rok do roku, ale wciąż pokazująca znaczącą lukę wobec populacji ogółem. Gov.pl
Dane te należy czytać łącznie z barierami otoczenia: ograniczoną dostępnością transportu, cyfrowych usług publicznych i wsparcia środowiskowego, co przekłada się na realne wykluczenie ekonomiczne. EUR-Lex
Z perspektywy rodzin ważna jest również stabilność świadczeń – w 2017 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1406 zł miesięcznie, co choć podwyższone, wciąż nie odpowiada na pełne koszty długoterminowej opieki. Forsal

Po głośnych protestach w 2014 r. opiekunowie i organizacje konsekwentnie podnoszą m.in. potrzebę realnego „uzawodowienia” opieki, podwyższenia i zrównania świadczeń, uspójnienia orzecznictwa oraz rozwinięcia opieki wytchnieniowej. Gazeta Prawna
Równolegle od lat wskazuje się na konieczność systemowej asystencji osobistej i deinstytucjonalizacji – tak, by „życie w społeczności lokalnej” (art. 19 Konwencji) było standardem, a nie wyjątkiem. Gov.pl
Instrumenty krajowe pojawiają się stopniowo (np. pakiet „Za życiem” z listopada 2016 r.), lecz kluczowe jest, by były spójne, dostępne i oparte na rzeczywistych potrzebach rodziny, a nie tylko na kryteriach formalnych. ISAP
Bez podpisania Protokołu fakultatywnego i pełnego wdrożenia standardów dostępności, głos osób z niepełnosprawnościami w sporze o prawa pozostaje słabszy, niż pozwalają na to mechanizmy prawa międzynarodowego. Archiwum Niepełnosprawni

Z perspektywy dobrostanu rodzin potrzebny jest „pakiet środowiskowy”: powszechna asystencja osobista, opieka wytchnieniowa, dostępne usługi zdrowotne i cyfrowe oraz jasne, empatyczne procedury, które zmniejszają stres opiekunów i wspierają samodzielność osób z niepełnosprawnościami. EUR-Lex
Państwo – w dialogu z organizacjami – powinno szybko domknąć luki systemowe: wdrożyć w praktyce dostępność (także cyfrową), wzmocnić wsparcie w pracy i edukacji oraz rozważyć przystąpienie do Protokołu fakultatywnego, by zapewnić obywatelom pełnię środków ochrony praw. EUR-LexArchiwum Niepełnosprawni