Jesienią 2020 r. coraz więcej sygnałów mówi o „cieniu pandemii” – nasileniu przemocy w domach, gdy izolacja zamknęła ofiary ze sprawcami i odcięła je od rutynowych form wsparcia. UN Women raportuje wzrost kontaktów z liniami pomocowymi w wielu krajach od początku COVID-19, wskazując na potrzebę włączania przeciwdziałania przemocy do reakcji kryzysowych państw. unwomen.org

Wczesne przeglądy publikacji z 2020 r. pokazują alarmujący obraz: organizacje i media notowały wzrosty zgłoszeń, a izolacja bywała wykorzystywana do dalszego ograniczania ofiarom dostępu do pomocy i informacji. Źródło badania: Roesch E. i in., 2020, BMJ. PMC
WHO odnotowała, że w wielu krajach nasiliła się przemoc wobec kobiet, dzieci i osób starszych, a jednocześnie utrudnione stało się utrzymanie ciągłości usług dla ocalałych. Światowa Organizacja Zdrowia
W Polsce obrazy są niejednoznaczne: organizacje pozarządowe zgłaszały wzrosty – np. Centrum Praw Kobiet informowało w kwietniu o ~50% więcej telefonów – a jednocześnie wiosną policyjne statystyki nie pokazywały gwałtownego skoku interwencji. Notes From PolandGazeta Policyjna

Lockdown utrudniał bezpieczne nawiązanie kontaktu: ograniczony był dojazd do placówek, część instytucji pracowała zdalnie, a sprawcy kontrolowali telefony i komputery, co zwiększało ryzyko represji za szukanie wsparcia. WHO zalecała tworzenie „planów bezpieczeństwa” i utrzymanie ścieżek dostępu do schronień oraz konsultacji – także w trybie zdalnym. Światowa Organizacja Zdrowia
Równolegle pojawiały się dane z kraju o wzroście obciążenia telefonów kryzysowych i sygnałów w Internecie (e-maile, wyszukiwarki), co może lepiej odzwierciedlać realną skalę zjawiska niż same wskaźniki interwencji. Termedia

30 listopada 2020 r. weszły w życie przepisy dające Policji i Żandarmerii Wojskowej narzędzie natychmiastowej izolacji sprawcy: nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się do niego, wydawane na miejscu interwencji i wykonalne od razu. ISAPPolicja Małopolska
Rozporządzenie z 27 listopada 2020 r. określiło wzory dokumentów i tryb działania, by ujednolicić praktykę służb. ISAP
To krok, który – jeśli będzie konsekwentnie stosowany – skraca czas między wezwaniem pomocy a realnym zabezpieczeniem ofiary w domu. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości

Po pierwsze, mosty do pomocy: równoległe kanały (telefon, czat, e-mail) oraz dyskretne „hasła bezpieczeństwa” w aptekach czy sklepach, bo nie każda osoba może swobodnie rozmawiać w domu. Światowa Organizacja Zdrowia
Po drugie, spójna komunikacja instytucji: jasne instrukcje, jak uzyskać natychmiastowy nakaz, gdzie są czynne schroniska i jak udokumentować przemoc (zrzuty, zdjęcia, dziennik zdarzeń). Policja Małopolska
Po trzecie, opieka psychologiczna obok wsparcia prawnego: krótka interwencja kryzysowa i plan bezpieczeństwa obniżają lęk i ułatwiają podjęcie decyzji o formalnych krokach, zwłaszcza gdy dostęp do sądów jest ograniczony. Światowa Organizacja Zdrowia

Listopad 2020 r. to czas, w którym pandemia obnażyła słabe punkty systemu pomocowego, ale także przyspieszyła wprowadzenie narzędzi chroniących ofiary w domu. Najważniejsze teraz to utrzymać dostępność usług, konsekwentnie stosować natychmiastową izolację sprawcy i traktować przeciwdziałanie przemocy jako integralną część odpowiedzi państwa na kryzys zdrowia publicznego. unwomen.orgPolicja Małopolska