We wrześniu 2016 r. równość płci na rynku pracy w Polsce pozostaje jednocześnie ambicją i wyzwaniem.
To kwestia nie tylko sprawiedliwości, lecz także bezpieczeństwa ekonomicznego rodzin i jakości życia całych społeczności.

Według Eurostatu, w 2014 r. niewyrównana luka płacowa w UE wyniosła 16,1%, a w Polsce 7,7% — co plasuje nas w grupie krajów o relatywnie niższym wskaźniku, ale wymaga ostrożnej interpretacji (to wskaźnik niewyrównany). Źródło: Eurostat, News Release 45/2016. European Commission
Opracowanie Parlamentu Europejskiego wskazuje, że w 2015 r. pracę w niepełnym wymiarze wykonywało w Polsce jedynie 9,8% kobiet wobec średniej UE 32,3%, a udział umów czasowych sięgał 28% — co zwiększa niepewność zatrudnienia. Parlament Europejski
Ten sam raport podaje, że zatrudnienie kobiet w wieku 20–64 lata osiągnęło 60,9% (2015), poniżej średniej UE 64,3%, a luka zatrudnieniowa między płciami utrzymywała się na poziomie ok. 13,8 p.p. Parlament Europejski
Mówiąc wprost: niższa „luka płacowa” nie znaczy automatycznie równości szans i stabilności pracy.

OECD w przeglądzie gospodarki Polski (marzec 2016) podkreśla potrzebę zwiększenia aktywności zawodowej kobiet oraz zwraca uwagę, że rozpowszechnione w Polsce kontrakty czasowe ograniczają wzrost płac i dostęp do szkoleń. OECD
Badania nad „karą za macierzyństwo” pokazują, że matki są oceniane jako mniej dyspozycyjne i rzadziej zapraszane na rozmowy kwalifikacyjne; klasyczny eksperyment Correll, Benard i Paik (2007) wykazał istotne uprzedzenia na etapie rekrutacji. Źródło badania: Correll S.J., Benard S., Paik I., AJS 2007. geo.cornell.edu
Z perspektywy usług publicznych ważna jest dostępność opieki nad dziećmi do lat 3 — rządowe i samorządowe inwestycje po 2011 r. poprawiły sytuację, ale postęp „wciąż nie odpowiada potrzebom pracujących rodziców”. Parlament Europejski
To wszystko składa się na realne bariery psychologiczne: stres związany z niepewnością zatrudnienia, trudności w łączeniu ról i ryzyko wypalenia.

Polski Kodeks pracy oraz ustawa o równym traktowaniu zakazują dyskryminacji w zatrudnieniu, definiując także molestowanie jako formę dyskryminacji; w ostatnich latach rozszerzono urlopy rodzicielskie i wprowadzono urlop ojcowski. Parlament Europejski
Na poziomie unijnym „Strategiczne zaangażowanie na rzecz równości płci 2016–2019” kładzie nacisk m.in. na zwiększanie udziału kobiet w rynku pracy oraz redukcję luk płacowych i emerytalnych — to kierunek również dla Polski. European Commission
Widzimy więc postęp instytucjonalny i prawny, który tworzy ramę do działań pracodawców i samorządów.

Aby wykorzystać ten potencjał, potrzebne są przejrzyste ścieżki awansu, regularne audyty płac i elastyczne formy pracy dostępne dla obu płci, a nie tylko dla kobiet.
Równolegle należy rozwijać dostęp do żłobków i klubów dziecięcych oraz wspierać ojców w korzystaniu z urlopów opiekuńczych — to zmniejsza stereotypowe oczekiwania wobec matek i wyrównuje szanse. Parlament Europejski
Równość na rynku pracy nie wydarzy się sama: wymaga konsekwentnych decyzji politycznych, uważności psychologicznej w miejscu pracy i partnerskiej współpracy rodzin, szkół i pracodawców.

Uwaga metodologiczna: „luka płacowa” przywołana wyżej to wskaźnik niewyrównany — opisuje ogólną różnicę w płacach godzinowych kobiet i mężczyzn i nie jest tożsamy z dyskryminacją w rozumieniu „równej płacy za pracę jednakowej wartości”. European Commission